తెలంగాణలోని ఆదిలాబాద్ జిల్లా అనగానే దట్టమైన అడవులు, జలపాతాలతో పాటు అక్కడి గిరిజన సంస్కృతి, సాంప్రదాయాలు గుర్తొస్తాయి. ఆధునిక ప్రపంచానికి ఎంతమాత్రం సంబంధం లేనట్టుగా, ఇక్కడి ఆదివాసీలు నేటికీ వందల ఏళ్ల నాటి వింత ఆచారాలను, విలక్షణమైన పద్ధతులను నమ్ముకుంటూ జీవిస్తున్నారు. బయటి ప్రపంచానికి ఇవి వింతగా, ఆశ్చర్యకరంగా అనిపించినప్పటికీ, ఆయా తెగల ప్రజలు మాత్రం వీటిని తమ జీవితంలో అత్యంత పవిత్రమైన భాగగా భావిస్తూ తూచా తప్పకుండా పాటిస్తున్నారు.
ఇక్కడి రాజ్ గోండ్లు, కోలాం వంటి గిరిజన తెగల్లో ప్రకృతిని, పూర్వీకులను పూజించే విధానం చాలా విభిన్నంగా ఉంటుంది. ముఖ్యంగా ‘నాగోబా జాతర’ సమయంలో పాము దేవుడికి నైవేద్యాలు సమర్పించడం, ‘దండారీ-గుస్సాడీ’ నృత్యాల ద్వారా అడవి దేవతలను ప్రసన్నం చేసుకోవడం వంటి ఆచారాలు ఇక్కడి ప్రత్యేకత. గుస్సాడీ వేషధారణలో నెమలి ఈకల టోపీలు ధరించి, ఒళ్లంతా బూడిద పూసుకుని, కఠినమైన నియమాలతో అడవిలోనే గడపడం వెనుక ప్రకృతితో మమేకం అవ్వాలనే బలమైన ఆకాంక్ష దాగి ఉంది.
ఈ వింత ఆచారాల వెనుక ఉన్న అసలు మర్మం ఏంటంటే.. ప్రకృతిని రక్షించడం మరియు సమాజంలో ఐక్యతను కాపాడుకోవడం. అడవి తల్లిని గుర్తిస్తూ, చెట్లను, జంతువులను దైవంగా భావించడం వల్లే తరతరాలుగా అక్కడి పర్యావరణం సమతుల్యంగా ఉంటోందని పెద్దలు చెప్తారు. ఆధునిక కాలంలో సైన్స్ చెప్పే జీవవైవిధ్య (Biodiversity) పరిరక్షణను, ఈ గిరిజనులు తమ ఆచారాలు, నమ్మకాల రూపంలో అనాదిగానే పాటిస్తూ వస్తుండటం విశేషం.