రాజ్యాంగబద్ధంగా సంక్రమించే రిజర్వేషన్ ఫలాల విషయంలో సుప్రీంకోర్టు అత్యంత కీలకమైన వివరణ ఇచ్చింది. షెడ్యూల్డ్ కులాలకు (SC) కేటాయించిన ప్రయోజనాలు కేవలం నిర్దేశిత మతాలకు మాత్రమే పరిమితమని స్పష్టం చేస్తూ, క్రైస్తవ మతంలోకి మారిన వ్యక్తులు తమ ఎస్సీ హోదాను కోల్పోతారని ధర్మాసనం తీర్పునిచ్చింది. ఈ నిర్ణయంతో మత మార్పిడి చేసుకున్న వారు ఇకపై ఎస్సీ రిజర్వేషన్ల కింద పొందే రాజకీయ, విద్యా, ఉద్యోగ అవకాశాలకు అనర్హులవుతారని న్యాయస్థానం తేల్చి చెప్పింది.
అయితే ఆంధ్రప్రదేశ్కు చెందిన ఆనంద్ అనే వ్యక్తి దాఖలు చేసిన పిటిషన్ను విచారించిన అత్యున్నత న్యాయస్థానం, ఈ మేరకు గతంలో ఏపీ హైకోర్టు ఇచ్చిన తీర్పును సమర్థించింది. రాజ్యాంగంలోని (షెడ్యూల్డ్ కులాలు) ఆర్డర్ 1950 ప్రకారం.. హిందూ, సిక్కు, బౌద్ధ మతాలను అనుసరించేవారు మాత్రమే ఎస్సీలుగా పరిగణించబడతారు. ఒక వ్యక్తి క్రైస్తవ లేదా ఇస్లాం మతంలోకి మారినప్పుడు, సదరు వ్యక్తి తన పూర్వ సామాజిక మూలాలను కోల్పోయినట్లుగా చట్టం పరిగణిస్తుందని కోర్టు ఈ సందర్భంగా గుర్తు చేసింది.
ఈ వివాదానికి ప్రధాన కారణం మత మార్పిడి తర్వాత కూడా పాత కుల ధృవీకరణ పత్రాలతో ప్రభుత్వ ప్రయోజనాలు పొందడమే. పిటిషనర్ ఆనంద్ విషయంలో కూడా ఇదే జరిగింది. క్రైస్తవ మతంలోకి మారిన తర్వాత కూడా ఎస్సీ హోదాను వాడుకోవడం రాజ్యాంగ విరుద్ధమని కోర్టు పేర్కొంది. మతం మారడం అనేది వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛ అయినప్పటికీ, ఆ మార్పు వల్ల పాత మతంతో ముడిపడి ఉన్న సామాజిక హోదా, దానికి అనుబంధంగా వచ్చే రిజర్వేషన్ ప్రయోజనాలు వర్తించవని న్యాయమూర్తులు స్పష్టం చేశారు.
దేశవ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశమైన ఈ తీర్పు, కుల వివక్ష లేని మతాల్లోకి మారినప్పుడు, కులం ఆధారంగా ఇచ్చే రిజర్వేషన్లు కోరడం తగదనే వాదనకు బలాన్ని చేకూర్చింది. క్రైస్తవ, ఇస్లాం మతాల్లో అధికారికంగా కుల వ్యవస్థ లేనందున, ఆ మతాల్లోకి వెళ్లేవారు ‘షెడ్యూల్డ్ కులాల’ నిర్వచనం పరిధిలోకి రారని న్యాయస్థానం విశ్లేషించింది. ఇది కేవలం ఒక్క వ్యక్తికి సంబంధించిన అంశం మాత్రమే కాకుండా, భవిష్యత్తులో ఇలాంటి వేలాది కేసులకు ఒక మార్గదర్శకంగా నిలవనుంది.
మొత్తానికి, సుప్రీంకోర్టు ఇచ్చిన ఈ తుది ఉత్తర్వులు రిజర్వేషన్ల అమలులో పారదర్శకతను పెంచే దిశగా అడుగులు వేశాయి. అటు ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టు నిర్ణయాన్ని సమర్థించడమే కాకుండా, రాజ్యాంగ నిబంధనలను తూచా తప్పకుండా పాటించాలని సర్వోన్నత న్యాయస్థానం సూచించింది. ఈ తీర్పు మత మార్పిడిల నేపథ్యంలో సామాజిక హోదాను దుర్వినియోగం చేయకుండా అడ్డుకట్ట వేస్తుందని న్యాయ నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.