ప్రస్తుతం భారతదేశం ఎదుర్కొంటున్న నీటి సంక్షోభం కేవలం నీటి లభ్యతకు సంబంధించినది మాత్రమే కాదు, అది ప్రజారోగ్యాన్ని దెబ్బతీస్తున్న ఒక నిశ్శబ్ద ముప్పు. దేశ జనాభాలో అత్యధికులు భూగర్భ జలాలపైనే ఆధారపడుతుండగా, తాజా గణాంకాల ప్రకారం ఆ నీటిలో నైట్రేట్, ఫ్లోరైడ్, ఆర్సెనిక్, సీసం మరియు యురేనియం వంటి భార లోహాలు నిర్దేశిత పరిమితికి మించి ఉన్నట్లు గుర్తించారు. వందలాది జిల్లాల్లో భూగర్భ జలాలు విషతుల్యంగా మారుతుండటం వల్ల చర్మ వ్యాధులు, క్యాన్సర్, నాడీ సంబంధిత సమస్యలు మరియు మూత్రపిండాల వ్యాధులు పెచ్చరిల్లుతున్నాయి.
నీటి కొరత విషయానికి వస్తే, 2030 నాటికి దేశంలో నీటి డిమాండ్ ప్రస్తుతం ఉన్న సరఫరా కంటే రెండింతలు పెరిగే అవకాశం ఉందని అంచనాలు హెచ్చరిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా వ్యవసాయ రంగం దేశ నీటి వినియోగంలో సుమారు 80 శాతం వాటాను కలిగి ఉండటంతో భూగర్భ జలాలపై ఒత్తిడి విపరీతంగా పెరుగుతోంది. ప్రభుత్వం ‘జల్ జీవన్ మిషన్’ మరియు ‘అమృత్ 2.0’ వంటి పథకాల ద్వారా ప్రతి ఇంటికీ పైపుల ద్వారా నీరు అందించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నప్పటికీ, క్షేత్రస్థాయిలో నాణ్యమైన మరియు సురక్షితమైన నీరు అందడం ఇంకా పూర్తిస్థాయిలో సాకారం కాలేదు.
ఈ సంక్షోభాన్ని అధిగమించాలంటే కేవలం ప్రభుత్వ పథకాలు మాత్రమే సరిపోవు; వర్షపు నీటి సంరక్షణ, చెరువుల పునరుద్ధరణ మరియు పారిశ్రామిక కాలుష్య నియంత్రణపై శాస్త్రీయ దృక్పథంతో పనిచేయాల్సి ఉంది. కలుషిత నీటి వల్ల కలిగే అనారోగ్యాల చికిత్స కోసం ప్రజలు తమ ఆదాయంలో భారీ మొత్తాన్ని ఖర్చు చేస్తున్నారు, ఇది ఆర్థిక వ్యవస్థపై కూడా ప్రభావం చూపుతోంది. పరిశుభ్రమైన తాగునీరు అందించడం ప్రభుత్వాల ప్రాథమిక బాధ్యత అయినప్పటికీ, ప్రజల భాగస్వామ్యం మరియు నీటి పొదుపు అలవాట్లు తోడైతేనే భవిష్యత్తు తరాలకు జల రక్షణ లభిస్తుంది.